Điểm được nhấn mạnh là mức tối thiểu, cực đoan hay bất ngờ?
N31 / 6Chưa đánh dấu
さえ
Nghĩa
Ngay cả A; chỉ cần A (khi đi với điều kiện).
Cách dùng
N + さえ/でさえ (ngay cả); N + さえ + điều kiện ~ば/~たら (chỉ cần); Vます bỏ ます + さえすれば. Trợ từ như に・で có thể đứng trước さえ tùy vai trò của N trong câu.
Điểm cần nhớ
Hai chức năng cần tách: «ngay cả» nhấn mức bất ngờ và «chỉ cần» nêu điều kiện tối thiểu.
Dấu hiệu nhận biết
Nさえ~
~さえ~ば
~さえすれば
Ví dụ Nhật–Việt
1
子どもでさえ分かる。
Ngay cả trẻ con cũng hiểu.
2
水さえあれば大丈夫だ。
Chỉ cần có nước là ổn.
3
名前さえ書けば参加できます。
Chỉ cần ghi tên là tham gia được.
N12 / 6Chưa đánh dấu
たりとも...ない
Nghĩa
Ngay cả một A nhỏ nhất cũng không.
Cách dùng
Số lượng nhỏ nhất + たりとも + phủ định: 一秒たりとも/一人たりとも.
Điểm cần nhớ
Trang trọng, nhấn không có bất cứ ngoại lệ nào dù nhỏ; dạng phủ định ở cuối là điều cần nhận biết.
Dấu hiệu nhận biết
一秒たりとも~ない
一人たりとも~ない
Ví dụ Nhật–Việt
1
一秒たりとも無駄にできない。
Không thể lãng phí dù chỉ một giây.
2
一人たりとも置いていかない。
Không bỏ lại dù chỉ một người.
3
一歩たりとも引くつもりはない。
Tôi không có ý lùi dù một bước.
N13 / 6Chưa đánh dấu
すら
Nghĩa
Ngay cả A cũng B.
Cách dùng
N + すら; N + ですら.
Điểm cần nhớ
Nhấn mạnh điều tối thiểu/đáng lẽ hiển nhiên cũng xảy ra/không xảy ra; trang trọng/văn viết hơn さえ.
Dấu hiệu nhận biết
Nすら~ない
Nですら~
Ví dụ Nhật–Việt
1
彼は自分の名前すら書けない。
Anh ta đến tên mình cũng không viết được.
2
専門家ですら解けない問題だ。
Đến chuyên gia cũng không giải được.
3
水すら飲めない状態だ。
Trong tình trạng đến nước cũng không uống được.
N14 / 6Chưa đánh dấu
だに
Nghĩa
Ngay cả tưởng tượng/nghe đến A cũng…
Cách dùng
V thể từ điển + だに (想像するだに/聞くだに); N + だに (ít gặp, theo tổ hợp cố định).
Điểm cần nhớ
Cổ/trang trọng, chủ yếu đi với hoạt động tinh thần và cảm giác mạnh; không thay thế さえ với đồ vật thường ngày.
Dấu hiệu nhận biết
想像するだに
聞くだに
考えるだに
Ví dụ Nhật–Việt
1
想像するだに恐ろしい。
Chỉ nghĩ đến thôi đã thấy khiếp.
2
聞くだに胸が痛む。
Chỉ nghe thôi cũng đau lòng.
3
思い出すだに悔しい。
Chỉ nhớ lại thôi đã thấy uất ức.
N15 / 6Chưa đánh dấu
にして
Nghĩa
Trong cách dùng này: ngay cả người ở địa vị, năng lực hoặc trình độ đáng kể mà vẫn B.
Cách dùng
N (địa vị/trình độ nổi bật) + にして, thường trong ngữ cảnh đi với なお hoặc ý phủ định. にして còn nhiều cách dùng khác.
Điểm cần nhớ
Không coi にして đồng nghĩa trực tiếp với さえ/すら. Trong chuỗi này, sắc thái “ngay cả” xuất hiện nhờ đối tượng đặc biệt và ngữ cảnh; phân biệt với mốc tuổi 40歳にして và hai vai trò 医師にして詩人.
Dấu hiệu nhận biết
専門家にしてなお~
Nにして~ない
Ví dụ Nhật–Việt
1
専門家にしてなお、判断に迷う難問だ。
Bài toán khó đến chuyên gia vẫn phân vân.
2
百戦錬磨の選手にしてなお、緊張を隠せなかった。
Đến vận động viên dày dạn kinh nghiệm cũng không giấu được căng thẳng.
3
彼ほどの実力者にして、答えを見つけられなかった。
Đến người có thực lực như anh ấy cũng không tìm được đáp án.
N16 / 6Chưa đánh dấu
~にしてからが
Nghĩa
Ngay cả trường hợp tiêu biểu ấy đã.
Cách dùng
N + にしてからが.
Điểm cần nhớ
Nêu một trường hợp làm cơ sở nhận xét cả nhóm, thường mang đánh giá phê phán.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
責任者にしてからが、規則を守っていない。
Ngay cả người phụ trách cũng không tuân thủ quy định.
Trong cách dùng này: ngay cả người ở địa vị, năng lực hoặc trình độ đáng kể mà vẫn B.
Cách dùng & điểm cần nhớ
N (địa vị/trình độ nổi bật) + にして, thường trong ngữ cảnh đi với なお hoặc ý phủ định. にして còn nhiều cách dùng khác.
Không coi にして đồng nghĩa trực tiếp với さえ/すら. Trong chuỗi này, sắc thái “ngay cả” xuất hiện nhờ đối tượng đặc biệt và ngữ cảnh; phân biệt với mốc tuổi 40歳にして và hai vai trò 医師にして詩人.