Nhấn cảm giác, suy nghĩ tự trỗi dậy không chủ ý, thường với 気になる/思える/残念だ; sắc thái có phần trang trọng, nội tâm.
Dấu hiệu nhận biết
気になってならない
残念でならない
思えてならない
Ví dụ Nhật–Việt
1
結果が気になってならない。
Tôi cứ bồn chồn về kết quả.
2
彼の言葉が不思議に思えてならない。
Tôi cứ cảm thấy lời anh ấy rất lạ.
3
参加できず、残念でならない。
Không tham gia được nên tiếc vô cùng.
N35 / 18Chưa đánh dấu
~てしょうがない/~てしかたがない
Nghĩa
Rất, đến mức không chịu được.
Cách dùng
Vて/Vで; Aくて; Aなで + しょうがない/しかたがない.
Điểm cần nhớ
Thường với cảm giác hoặc trạng thái khó kiểm soát; không tự là lời khuyên chịu đựng.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
今日は眠くてしょうがありません。
Hôm nay tôi buồn ngủ không chịu nổi.
N36 / 18Chưa đánh dấu
~てよかった
Nghĩa
May/mừng vì đã làm hoặc xảy ra.
Cách dùng
Vて/Vで + よかった; phủ định Vなくてよかった.
Điểm cần nhớ
Bày tỏ đánh giá tích cực sau sự việc, không phải cho phép.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
傘を持ってきてよかったです。
May mà tôi đã mang ô.
N37 / 18Chưa đánh dấu
~ばよかった/~なければよかった
Nghĩa
Giá mà đã làm hoặc đã không làm.
Cách dùng
Vば + よかった; Vない bỏ い + ければよかった.
Điểm cần nhớ
Thường nói nuối tiếc ngược thực tế đã xảy ra.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
もっと早く出ればよかったです。
Giá mà tôi xuất phát sớm hơn.
2
あんなことを言わなければよかった。
Giá mà tôi đã không nói điều như vậy.
N28 / 18Chưa đánh dấu
~までして/~てまで
Nghĩa
Đến mức phải làm một việc.
Cách dùng
N hành động + までして; Vて + まで.
Điểm cần nhớ
Thường đánh giá cái giá hoặc biện pháp là quá đáng; khác てでも thiên quyết tâm.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
無理をしてまで参加する必要はありません。
Không cần phải cố quá sức để tham gia.
N29 / 18Chưa đánh dấu
~を込めて/~をこめて
Nghĩa
Gửi gắm cảm xúc vào một hành động.
Cách dùng
N chỉ cảm xúc/ý nghĩa + を込めて.
Điểm cần nhớ
Không dùng như từ đồng nghĩa chung của に入れる chỉ cho vật vào.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
感謝を込めて、手紙を書きました。
Tôi viết thư với tất cả lòng biết ơn.
N110 / 18Chưa đánh dấu
といったらない/といったらありはしない/ありゃしない
Nghĩa
Vô cùng, không gì bằng.
Cách dùng
N chỉ cảm xúc/trạng thái/mức độ + といったらない; Aい + といったらない. Danh từ hóa: Aい bỏ い + さ (おいしい→おいしさ), gốc Aな + さ (静か→静かさ) + といったらない. Gốc Aな cũng có thể nối trực tiếp + といったらない, nhưng ít phổ biến hơn cách dùng danh từ chỉ mức độ.
Bổ sung V49: Dạng といったらありはしない và khẩu ngữ といったらありゃしない nhấn mức độ tương tự といったらない; ったらない là cách rút gọn.
Điểm cần nhớ
Nhấn mức độ cực đoan kèm cảm xúc chủ quan, thường khen/chê rõ rệt; văn nói biểu cảm hoặc văn viết.
Không tạo thẻ riêng chỉ vì rút gọn khẩu ngữ. Dạng ありゃしない mang sắc thái hội thoại mạnh.
Dấu hiệu nhận biết
~といったらない
~ったらない
Ví dụ Nhật–Việt
1
合格したときの喜びといったらなかった。
Niềm vui lúc đỗ không sao tả xiết.
2
あの店の料理のおいしさといったらない。
Món ăn của quán đó ngon không thể tả.
3
待たされたときの腹立たしさといったらなかった。
Sự bực tức khi phải chờ thật không kể hết.
N111 / 18Chưa đánh dấu
かぎりだ
Nghĩa
Vô cùng A, hết sức A (cảm xúc).
Cách dùng
Aい + 限りだ; Aな + な限りだ; N + の限りだ (光栄の限り・恐縮の限りなど).
Điểm cần nhớ
Thường bộc lộ đánh giá/cảm xúc của người nói với phong thái trang trọng; phân biệt 限り điều kiện/phạm vi.
Dấu hiệu nhận biết
うれしい限りだ
残念な限りだ
光栄の限りだ
Ví dụ Nhật–Việt
1
皆さんに会えてうれしい限りです。
Được gặp mọi người tôi vui vô cùng.
2
参加できず残念な限りです。
Không thể tham gia, tôi tiếc vô cùng.
3
お招きいただき、光栄の限りです。
Được mời, tôi vô cùng vinh dự.
N112 / 18Chưa đánh dấu
極まる/極まりない
Nghĩa
Hết sức A, cực kỳ A.
Cách dùng
Gốc Aな mang tính đánh giá (失礼・危険・無責任…) + 極まる/極まりない. Với 極まりない còn có Aな + なこと + 極まりない hoặc Aい + こと + 極まりない. Không tự do ghép với mọi danh từ.
Điểm cần nhớ
Đánh giá mạnh mẽ, thường là chê trách về hành vi/tính chất tiêu cực, văn viết/trang trọng; không gắn tùy ý với mọi động từ. 極まりない không phải dạng phủ định của 極まる; cả hai đều nhấn mức độ cực cao.
Dấu hiệu nhận biết
失礼極まりない
危険極まりない
無責任極まる
Ví dụ Nhật–Việt
1
その発言は失礼極まりない。
Phát ngôn đó cực kỳ thất lễ.
2
あの運転は危険極まりない。
Cách lái xe ấy cực kỳ nguy hiểm.
3
無責任極まる態度だ。
Thái độ vô trách nhiệm hết mức.
N113 / 18Chưa đánh dấu
てやまない
Nghĩa
Luôn tha thiết A; không ngừng A.
Cách dùng
Vて + やまない, thường 祈る/願う/愛する/尊敬する.
Điểm cần nhớ
Diễn tả tình cảm/nguyện vọng sâu sắc kéo dài; phổ biến trong lời chúc, phát biểu trang trọng; không dùng để miêu tả mọi hành động đang tiếp diễn.
Dấu hiệu nhận biết
願ってやまない
祈ってやまない
愛してやまない
Ví dụ Nhật–Việt
1
皆様の幸せを願ってやみません。
Tôi luôn tha thiết mong mọi người hạnh phúc.
2
平和を祈ってやまない。
Tôi không ngừng cầu nguyện hòa bình.
3
彼は故郷を愛してやまない。
Anh ấy yêu quê hương tha thiết.
N114 / 18Chưa đánh dấu
禁じ得ない
Nghĩa
Không thể kìm nén A (cảm xúc).
Cách dùng
N + を + 禁じ得ない; thường 怒り/涙/同情/驚き + を禁じ得ない.
Điểm cần nhớ
Trang trọng, cảm xúc mạnh tự phát; dùng một số danh từ chỉ cảm xúc, không phải mọi danh từ.
Dấu hiệu nhận biết
怒りを禁じ得ない
同情を禁じ得ない
涙を禁じ得ない
Ví dụ Nhật–Việt
1
その事件には怒りを禁じ得ない。
Vụ việc ấy khiến tôi không thể kìm nén phẫn nộ.
2
彼の境遇には同情を禁じ得ない。
Tôi không khỏi thương cảm cho hoàn cảnh anh ấy.
3
話を聞いて涙を禁じ得なかった。
Nghe chuyện, tôi không ngăn được nước mắt.
N115 / 18Chưa đánh dấu
~のなんのって
Nghĩa
Mức độ quá sức diễn tả.
Cách dùng
V/Aい thể thường + のなんのって; Aな + なのなんのって.
Điểm cần nhớ
Khẩu ngữ nhấn cảm xúc, thường dẫn đến mô tả hệ quả.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
昨日は暑いのなんのって、外に出られませんでした。
Hôm qua nóng kinh khủng, tôi không ra ngoài nổi.
N116 / 18Chưa đánh dấu
~にもほどがある
Nghĩa
Cũng phải có giới hạn chứ.
Cách dùng
V/Aい thể thường/N/gốc Aな + にもほどがある.
Điểm cần nhớ
Phê phán mức quá đáng, không dùng như lời khen mức độ cao.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
冗談にもほどがある。
Đùa cũng phải có giới hạn chứ.
N117 / 18Chưa đánh dấu
~にたえない:cảm xúc
Nghĩa
Vô cùng cảm kích hoặc cảm xúc mạnh.
Cách dùng
N chỉ cảm xúc + にたえない, như 感謝/同情.
Điểm cần nhớ
Mẫu có giới hạn kết hợp từ; khác 見るに堪えない là không chịu nổi khi xem.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
皆様のご協力に、感謝にたえません。
Tôi vô cùng cảm kích sự hợp tác của mọi người.
N118 / 18Chưa đánh dấu
~んばかりに/~んばかりの/~と言わんばかりに
Nghĩa
Như thể sắp; vẻ như muốn nói.
Cách dùng
Vない bỏ ない + んばかりに/んばかりのN; する→せんばかり. と言わんばかりに là dạng diễn tả thái độ như muốn nói.
Điểm cần nhớ
Thường cường điệu mức độ, không phải dự đoán sự việc chắc chắn sắp xảy ra.
N chỉ cảm xúc/trạng thái/mức độ + といったらない; Aい + といったらない. Danh từ hóa: Aい bỏ い + さ (おいしい→おいしさ), gốc Aな + さ (静か→静かさ) + といったらない. Gốc Aな cũng có thể nối trực tiếp + といったらない, nhưng ít phổ biến hơn cách dùng danh từ chỉ mức độ.
Bổ sung V49: Dạng といったらありはしない và khẩu ngữ といったらありゃしない nhấn mức độ tương tự といったらない; ったらない là cách rút gọn.
Nhấn mức độ cực đoan kèm cảm xúc chủ quan, thường khen/chê rõ rệt; văn nói biểu cảm hoặc văn viết.
Không tạo thẻ riêng chỉ vì rút gọn khẩu ngữ. Dạng ありゃしない mang sắc thái hội thoại mạnh.
Gốc Aな mang tính đánh giá (失礼・危険・無責任…) + 極まる/極まりない. Với 極まりない còn có Aな + なこと + 極まりない hoặc Aい + こと + 極まりない. Không tự do ghép với mọi danh từ.
Đánh giá mạnh mẽ, thường là chê trách về hành vi/tính chất tiêu cực, văn viết/trang trọng; không gắn tùy ý với mọi động từ. 極まりない không phải dạng phủ định của 極まる; cả hai đều nhấn mức độ cực cao.