A đang diễn ra, B xảy ra hoặc trạng thái tiếp tục thế nào?
N51 / 10Chưa đánh dấu
~ている:tiếp diễn/kết quả/thói quen
Nghĩa
Đang làm, ở trạng thái kết quả hoặc thường làm.
Cách dùng
Vて + いる; lịch sự Vています.
Bổ sung V49: Vて/Vで + いる; nghĩa phụ thuộc loại động từ và ngữ cảnh thời gian.
Điểm cần nhớ
Thẻ này tập trung vào hành động đang diễn ra. Tùy động từ và ngữ cảnh, ている còn chỉ trạng thái kết quả (窓が開いている: cửa sổ đang mở) hoặc thói quen (毎日走っている: chạy hằng ngày). Bản thân ている không có nghĩa “trong lúc A thì B”.
Với 開く chỉ trạng thái đã mở; với 毎日走る chỉ thói quen. Không phải mọi ている đều là đang làm ngay lúc nói.
Dấu hiệu nhận biết
今、Vています
Vているところ
Ví dụ Nhật–Việt
1
今、料理をしています。
Bây giờ tôi đang nấu ăn.
2
子どもが庭で遊んでいます。
Bọn trẻ đang chơi ngoài vườn.
3
父は新聞を読んでいます。
Bố tôi đang đọc báo.
4
窓が開いています。
Cửa sổ đang mở.
5
毎朝、公園を走っています。
Mỗi sáng tôi chạy bộ ở công viên.
N42 / 10Chưa đánh dấu
ながら
Nghĩa
Vừa A vừa B (đồng thời).
Cách dùng
V bỏ ます + ながら; hành động B là chính; chủ thể A/B thường giống nhau.
Điểm cần nhớ
Ở nghĩa làm hai việc cùng lúc, hai hành động thường do cùng một người làm. Việc ở vế sau là hành động chính.
Dấu hiệu nhận biết
音楽を聞きながら~
~ながら~
Ví dụ Nhật–Việt
1
音楽を聞きながら勉強する。
Vừa nghe nhạc vừa học.
2
歩きながら電話しないで。
Đừng vừa đi vừa gọi điện.
3
彼は笑いながら話した。
Anh ấy vừa cười vừa nói.
N43 / 10Chưa đánh dấu
あいだに
Nghĩa
Trong lúc A kéo dài thì B xảy ra.
Cách dùng
Vている/Vない + 間に; Vる chỉ trạng thái hoặc hoạt động kéo dài + 間に (日本にいる間に); N + の間に; Aい + 間に; Aな + な間に.
Điểm cần nhớ
間に đặt một sự việc vào một thời điểm trong khoảng đang xét, như có người gọi khi mình đang tắm.
Dấu hiệu nhận biết
~ている間に、~
Ví dụ Nhật–Việt
1
子どもが寝ている間に、掃除した。
Trong lúc con ngủ, tôi đã dọn nhà.
2
日本にいる間に、京都へ行きたい。
Trong thời gian ở Nhật, tôi muốn đi Kyoto.
3
留守の間に、荷物が届いた。
Trong lúc vắng nhà, hàng được giao đến.
N44 / 10Chưa đánh dấu
~間:suốt khoảng
Nghĩa
Trong suốt thời gian một trạng thái kéo dài.
Cách dùng
V thể thường/Aい + 間; Aな + な間; Nの間.
Điểm cần nhớ
間 nêu khoảng thời gian mà một trạng thái hoặc hoạt động tiếp diễn. Thêm に khi muốn đặt một sự việc vào bên trong khoảng ấy.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
夏休みの間、祖母の家にいました。
Suốt kỳ nghỉ hè tôi ở nhà bà.
N45 / 10Chưa đánh dấu
~ところだ:sắp/đang/vừa
Nghĩa
Chỉ giai đoạn của hành động.
Cách dùng
V từ điển + ところだ: sắp; Vているところだ: đang; Vたところだ: vừa xong.
Điểm cần nhớ
Không nhầm với Vたところ、B nêu kết quả phát hiện.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
今から出かけるところです。
Tôi đang chuẩn bị ra ngoài.
2
今、帰ってきたところです。
Tôi vừa mới về đến.
N26 / 10Chưa đánh dấu
最中
Nghĩa
Đúng giữa lúc đang A thì B.
Cách dùng
Vている + 最中(に); Nの + 最中(に).
Điểm cần nhớ
Nhấn mạnh một hoạt động đang diễn ra ngay lúc đó; B thường xen ngang hoặc bất ngờ. Không nhất thiết hoạt động phải đạt cao trào hay mức mạnh nhất.
Dấu hiệu nhận biết
会議/食事 + の最中に
~ている最中に
Ví dụ Nhật–Việt
1
会議の最中に電話が鳴った。
Đúng giữa cuộc họp, điện thoại reo.
2
食事をしている最中に、停電した。
Đang giữa bữa ăn thì mất điện.
3
試験の最中に、外が騒がしくなった。
Đang thi thì bên ngoài ồn lên.
N27 / 10Chưa đánh dấu
ばかりだ/一方だ
Nghĩa
Cứ ngày càng A (tiến triển một chiều).
Cách dùng
V thể từ điển chỉ sự biến đổi + ばかりだ/一方だ, như 増える・減る・悪くなる. Không nối trực tiếp tính từ để diễn đạt xu hướng: 高い → 高くなる一方だ.
Điểm cần nhớ
Cả hai diễn tả biến đổi tiếp diễn theo một hướng. Với nghĩa xu hướng này, ばかりだ thường thể hiện tình hình xấu đi hoặc sự lo ngại; 一方だ có thể dùng cho cả thay đổi tốt lẫn xấu, dù cũng hay gặp trong ngữ cảnh bất lợi. Không nhầm với Vたばかりだ “vừa mới làm xong”, Vるばかりだ “chỉ còn việc làm” hay 一方で nêu hai mặt.
Dấu hiệu nhận biết
~増える一方だ
~悪くなるばかりだ
Ví dụ Nhật–Việt
1
物価は上がるばかりだ。
Giá cả cứ tăng mãi.
2
人口は減る一方だ。
Dân số cứ giảm dần.
3
病状は悪化するばかりだった。
Bệnh tình cứ xấu đi.
N28 / 10Chưa đánh dấu
つつある
Nghĩa
Đang dần A (quá trình biến đổi).
Cách dùng
V bỏ ます + つつある.
Điểm cần nhớ
Diễn tả một biến đổi đang tiến triển, thường văn viết/báo chí; khác ている chỉ trạng thái hiện tại nói chung.
Dấu hiệu nhận biết
変わりつつある
増えつつある
Ví dụ Nhật–Việt
1
町の景色が変わりつつある。
Cảnh quan thành phố đang dần thay đổi.
2
景気は回復しつつある。
Kinh tế đang dần phục hồi.
3
新しい技術が広まりつつある。
Công nghệ mới đang dần phổ biến.
N29 / 10Chưa đánh dấu
つつ
Nghĩa
Trong khi vừa A vừa B (văn viết).
Cách dùng
V bỏ ます + つつ、B.
Điểm cần nhớ
Hai hành động song song thường cùng chủ thể; trang trọng/văn viết hơn ながら. Phân biệt つつも mang nghĩa nhượng bộ “dù A nhưng B”.
Dấu hiệu nhận biết
~つつ、~
Ví dụ Nhật–Việt
1
将来を考えつつ、進路を決めた。
Vừa cân nhắc tương lai vừa quyết định hướng đi.
2
資料を確認しつつ、説明した。
Vừa kiểm tra tài liệu vừa giải thích.
3
皆と相談しつつ、計画を進める。
Vừa bàn với mọi người vừa triển khai kế hoạch.
N210 / 10Chưa đánh dấu
うちに
Nghĩa
① Tranh thủ khi A còn duy trì, trước khi tình huống thay đổi. ② Trong quá trình A, một biến đổi B dần xảy ra.
Cách dùng
V thể từ điển/ない/ている + うちに; Aい + うちに; Aな + なうちに; Nの + うちに.
Điểm cần nhớ
Có hai nét chính: tranh thủ trước khi hết thời cơ và biến đổi tự nhiên trong quá trình; khác 間に thiên về khung thời gian.
Dấu hiệu nhận biết
~ないうちに、~
~ているうちに、いつの間にか~
Ví dụ Nhật–Việt
1
忘れないうちに、メモしておこう。
Trước khi quên hãy ghi lại.
2
若いうちに、旅行したい。
Khi còn trẻ tôi muốn đi du lịch.
3
話しているうちに、緊張が消えた。
Cứ nói chuyện một lúc thì cảm giác căng thẳng biến mất.
Vて + いる; lịch sự Vています.
Bổ sung V49: Vて/Vで + いる; nghĩa phụ thuộc loại động từ và ngữ cảnh thời gian.
Thẻ này tập trung vào hành động đang diễn ra. Tùy động từ và ngữ cảnh, ている còn chỉ trạng thái kết quả (窓が開いている: cửa sổ đang mở) hoặc thói quen (毎日走っている: chạy hằng ngày). Bản thân ている không có nghĩa “trong lúc A thì B”.
Với 開く chỉ trạng thái đã mở; với 毎日走る chỉ thói quen. Không phải mọi ている đều là đang làm ngay lúc nói.
V thể từ điển chỉ sự biến đổi + ばかりだ/一方だ, như 増える・減る・悪くなる. Không nối trực tiếp tính từ để diễn đạt xu hướng: 高い → 高くなる一方だ.
Cả hai diễn tả biến đổi tiếp diễn theo một hướng. Với nghĩa xu hướng này, ばかりだ thường thể hiện tình hình xấu đi hoặc sự lo ngại; 一方だ có thể dùng cho cả thay đổi tốt lẫn xấu, dù cũng hay gặp trong ngữ cảnh bất lợi. Không nhầm với Vたばかりだ “vừa mới làm xong”, Vるばかりだ “chỉ còn việc làm” hay 一方で nêu hai mặt.