B xảy ra vì nghĩa vụ, áp lực hay không còn lựa chọn?
N51 / 11Chưa đánh dấu
~なくてはいけない/~なくてはならない
Nghĩa
Phải làm, cần làm (nghĩa vụ, yêu cầu, trách nhiệm).
Cách dùng
Vない bỏ ない + なくてはいけない/なくてはならない; lịch sự ~なくてはいけません/~なくてはなりません.
Điểm cần nhớ
Diễn đạt nghĩa vụ mang tính quy tắc hoặc trách nhiệm. Khác ないわけにはいかない: người nói thấy không thể không làm do hoàn cảnh, bổn phận, quan hệ xã hội; và khác ずにはおかない: quyết tâm khiến việc xảy ra.
Thường gặp trong lời nói tự nhiên; hàm ý nếu không làm thì có vấn đề. Không coi là đồng nghĩa tuyệt đối với ないわけにはいかない.
Dấu hiệu nhận biết
Vないといけない
Vないと~
Ví dụ Nhật–Việt
1
もう帰らないといけません。
Tôi phải về rồi.
2
明日は早く起きないといけない。
Ngày mai tôi phải dậy sớm.
3
今日は病院へ行かないといけません。
Hôm nay tôi phải đến bệnh viện.
N43 / 11Chưa đánh dấu
~なければならない/~なきゃ/~なくちゃ
Nghĩa
Phải làm; nghĩa vụ.
Cách dùng
Vない bỏ い + ければならない/ければいけない. なきゃ là dạng rút của なければ; なくちゃ là dạng rút của なくては; có thể lược vế sau trong hội thoại.
Điểm cần nhớ
Dạng rút gọn dùng trong hội thoại, không thích hợp cho văn bản trang trọng. So với ないといけない và なくてはいけない.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
明日までに払わなければなりません。
Tôi phải trả tiền trước hạn ngày mai.
2
もう行かなきゃ。
Tôi phải đi thôi.
N34 / 11Chưa đánh dấu
ないわけにはいかない
Nghĩa
Không thể không A; buộc phải A.
Cách dùng
Vない + わけにはいかない.
Điểm cần nhớ
Phủ định kép: trách nhiệm, tình nghĩa hoặc hoàn cảnh khiến A là điều khó tránh; khác Vるわけにはいかない = không thể A.
Dấu hiệu nhận biết
~ないわけにはいかない
Ví dụ Nhật–Việt
1
招待されたので、行かないわけにはいかない。
Được mời nên không thể không đi.
2
上司に頼まれたら、引き受けないわけにはいかない。
Sếp nhờ thì khó mà không nhận lời.
3
事実を知った以上、話さないわけにはいかない。
Đã biết sự thật thì không thể không nói.
N25 / 11Chưa đánh dấu
~ざるを得ない
Nghĩa
Đành phải, không có lựa chọn khác.
Cách dùng
Vない bỏ ない + ざるを得ない; する→せざるを得ない.
Điểm cần nhớ
Nhấn hoàn cảnh ép buộc, không phải nghĩa vụ đạo đức như べき.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
電車が止まったので、歩かざるを得なかった。
Vì tàu ngừng chạy nên tôi đành phải đi bộ.
N26 / 11Chưa đánh dấu
~てでも
Nghĩa
Dù phải làm A cũng quyết làm B.
Cách dùng
Vて/Vで + でも.
Điểm cần nhớ
Nhấn quyết tâm chấp nhận biện pháp, không chỉ nhượng bộ thông thường.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
借金してでも、店を守りたい。
Dù phải vay nợ, tôi vẫn muốn giữ cửa hàng.
N17 / 11Chưa đánh dấu
ないではおかない/ずにはおかない
Nghĩa
Nhất định khiến B xảy ra / nhất định A.
Cách dùng
Vない + ではおかない; Vない (bỏ ない) + ずにはおかない; する→せずにはおかない.
Điểm cần nhớ
Có hai kiểu cần phân biệt: chủ thể không chịu dừng nếu chưa A, hoặc sự việc A nhất định khiến người khác có phản ứng B; không đánh đồng với ずにはいられない (không kìm được bản thân).
Dấu hiệu nhận biết
~ずにはおかない
~ないではおかない
Ví dụ Nhật–Việt
1
彼は必ず真相を明らかにせずにはおかない。
Anh ấy nhất định sẽ làm sáng tỏ sự thật.
2
この映画は観客を感動させずにはおかない。
Bộ phim này chắc chắn sẽ khiến khán giả cảm động.
3
彼女は一度決めたら、実行しないではおかない。
Một khi đã quyết, cô ấy nhất định sẽ thực hiện.
N18 / 11Chưa đánh dấu
を余儀なくされる
Nghĩa
Bị buộc phải A do hoàn cảnh ngoài ý muốn.
Cách dùng
N (thường danh từ hành động) + を余儀なくされる.
Điểm cần nhớ
Nhấn tính bị động, chịu ảnh hưởng của áp lực, tai nạn, hoàn cảnh; trang trọng/báo chí, thường kết quả bất lợi.
Dấu hiệu nhận biết
中止/延期/変更/避難 + を余儀なくされる
Ví dụ Nhật–Việt
1
大雨で試合は中止を余儀なくされた。
Vì mưa lớn, trận đấu buộc phải hủy.
2
事故で計画の変更を余儀なくされた。
Do tai nạn, kế hoạch buộc phải thay đổi.
3
住民は避難を余儀なくされた。
Người dân bị buộc phải sơ tán.
N19 / 11Chưa đánh dấu
を余儀なくさせる
Nghĩa
Khiến ai đó buộc phải A.
Cách dùng
N (danh từ hành động) + を余儀なくさせる; chủ thể nguyên nhân + は/が, đối tượng + に.
Điểm cần nhớ
Dạng gây khiến; nhấn A tạo sức ép khiến người khác phải thay đổi/quyết định; so với を余儀なくされる thì đổi góc nhìn sang tác nhân.
Dấu hiệu nhận biết
~に変更/中断を余儀なくさせる
Ví dụ Nhật–Việt
1
台風の接近が主催者にイベントの延期を余儀なくさせた。
Cơn bão đang đến gần khiến ban tổ chức buộc phải hoãn sự kiện.
2
急な病気が彼に帰国を余儀なくさせた。
Căn bệnh đột ngột khiến anh ấy buộc phải về nước.
3
資金不足が研究チームに研究の中断を余儀なくさせた。
Thiếu kinh phí khiến nhóm nghiên cứu buộc phải tạm dừng nghiên cứu.
N110 / 11Chưa đánh dấu
~ずにはいられない/~ないではいられない
Nghĩa
Không kìm được việc làm.
Cách dùng
Vない bỏ ない + ずにはいられない; する→せずにはいられない. Hoặc Vない + ではいられない.
Điểm cần nhớ
Động lực từ cảm xúc, phản ứng; khác nghĩa không thể cứ tiếp tục của てはいられない.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
その話を聞いて、笑わずにはいられなかった。
Nghe chuyện đó, tôi không nhịn được cười.
N111 / 11Chưa đánh dấu
~羽目になる
Nghĩa
Rơi vào tình thế bất lợi phải làm.
Cách dùng
V từ điển + 羽目になる.
Điểm cần nhớ
Nhấn kết quả ngoài ý muốn; khác kế hoạch được quyết định ことになる.
Phải làm, cần làm (nghĩa vụ, yêu cầu, trách nhiệm).
Cách dùng & điểm cần nhớ
Vない bỏ ない + なくてはいけない/なくてはならない; lịch sự ~なくてはいけません/~なくてはなりません.
Diễn đạt nghĩa vụ mang tính quy tắc hoặc trách nhiệm. Khác ないわけにはいかない: người nói thấy không thể không làm do hoàn cảnh, bổn phận, quan hệ xã hội; và khác ずにはおかない: quyết tâm khiến việc xảy ra.
Có hai kiểu cần phân biệt: chủ thể không chịu dừng nếu chưa A, hoặc sự việc A nhất định khiến người khác có phản ứng B; không đánh đồng với ずにはいられない (không kìm được bản thân).