Nêu ví dụ đơn giản, liệt kê tùy chọn hay bao quát?
N51 / 13Chưa đánh dấu
NとN(liệt kê)
Nghĩa
A và B (nêu các mục được liệt kê).
Cách dùng
N1 + と + N2 (+ と N3 ...) tùy ngữ cảnh.
Điểm cần nhớ
Liệt kê một nhóm xác định; không tự có hàm ý 'còn những thứ khác' như や. Phân biệt với と đánh dấu người cùng làm việc hoặc câu trích dẫn.
Dấu hiệu nhận biết
NとN
Ví dụ Nhật–Việt
1
机の上に本とノートがあります。
Trên bàn có sách và vở.
2
パンと牛乳を買いました。
Tôi đã mua bánh mì và sữa.
3
父と母が来ました。
Bố và mẹ tôi đã đến.
N52 / 13Chưa đánh dấu
NやN(など)
Nghĩa
Như A, B... (kể một số ví dụ tiêu biểu).
Cách dùng
N1 + や + N2 (+ など); や kết nối các danh từ hoặc cụm danh từ.
Điểm cần nhớ
Liệt kê không đầy đủ, ngầm còn các mục khác. Không dùng や nối trực tiếp những động từ chưa danh từ hóa; khi nêu ví dụ hành động dùng ~たり~たりする.
Dấu hiệu nhận biết
NやN
NやNなど
Ví dụ Nhật–Việt
1
かばんには本やノートが入っています。
Trong cặp có những thứ như sách và vở.
2
スーパーで野菜や果物を買いました。
Tôi đã mua những thứ như rau và hoa quả ở siêu thị.
3
休日は映画や音楽を楽しみます。
Ngày nghỉ tôi thưởng thức những thứ như phim và âm nhạc.
N53 / 13Chưa đánh dấu
~たり~たりする
Nghĩa
Lúc làm A lúc làm B; làm những việc như A, B.
Cách dùng
Vた形 + り、Vた形 + り + する (chia thì ở する).
Điểm cần nhớ
Nêu các hoạt động/hành động tiêu biểu, không có nghĩa A rồi B theo trình tự. Có thể chỉ nêu một ~たり trong ngữ cảnh phù hợp; khác NやN là liệt kê danh từ.
Dấu hiệu nhận biết
Vたり、Vたりする
~したりします
Ví dụ Nhật–Việt
1
休みの日は本を読んだり、散歩したりします。
Ngày nghỉ tôi làm những việc như đọc sách và đi dạo.
2
子どもたちは歌ったり、踊ったりしています。
Bọn trẻ đang làm những việc như hát và nhảy múa.
3
週末は掃除をしたり、買い物に行ったりしました。
Cuối tuần tôi đã làm những việc như dọn dẹp và đi mua sắm.
N54 / 13Chưa đánh dấu
NかN
Nghĩa
Một trong các lựa chọn.
Cách dùng
N1かN2; dùng giữa các lựa chọn, khác か ở cuối câu hỏi.
Điểm cần nhớ
Danh sách lựa chọn không khẳng định chọn cả hai.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
お茶か水をください。
Cho tôi trà hoặc nước.
N35 / 13Chưa đánh dấu
など/なんか/なんて
Nghĩa
Như A, kiểu A; hoặc xem nhẹ/ngạc nhiên về A.
Cách dùng
N + など/なんか/なんて; mệnh đề + なんて (cảm thán/đánh giá).
Điểm cần nhớ
など trung lập/trang trọng hơn; なんか thân mật, có thể coi nhẹ; なんて dễ gợi bất ngờ/đánh giá, không chỉ liệt kê.
Dấu hiệu nhận biết
Nなど
Nなんか
~なんて
Ví dụ Nhật–Việt
1
果物ならりんごやみかんなどが好きです。
Nói đến trái cây thì tôi thích táo, quýt chẳng hạn.
2
私なんか、まだまだです。
Người như tôi thì còn kém xa.
3
彼が辞めるなんて、信じられない。
Không thể tin nổi việc anh ấy nghỉ.
N36 / 13Chưa đánh dấu
~とか~とか/~とか
Nghĩa
Liệt kê ví dụ hoặc dẫn tin không chắc.
Cách dùng
NとかNとか; V thể thường + とか; mệnh đề + とかいう.
Điểm cần nhớ
Liệt kê và dẫn tin là hai công dụng, không thể dịch giống nhau trong mọi câu.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
週末は映画を見るとか、本を読むとかしています。
Cuối tuần tôi làm những việc như xem phim, đọc sách.
2
彼は来月引っ越すとか聞きました。
Tôi nghe nói hình như tháng sau anh ấy chuyển nhà.
N27 / 13Chưa đánh dấu
やら~やら/やら何やら
Nghĩa
Nào là…, đủ thứ.
Cách dùng
N + やら + N + やら; V thể từ điển + やら + V thể từ điển + やら; Aい + やら + Aい + やら.
Bổ sung V49: NやらNやら; Nやら何やら nêu danh sách không hết hoặc cảm giác nhiều thứ.
Điểm cần nhớ
Liệt kê nhiều cảm xúc/sự việc chen nhau, thường tạo cảm giác bối rối, hỗn độn, vất vả; có khi vui buồn lẫn lộn.
やら何やら không chỉ một mục cụ thể, thường mang sắc thái gom chung hoặc bối rối.
Dấu hiệu nhận biết
~やら~やら
Ví dụ Nhật–Việt
1
引っ越しで、荷造りやら手続きやら大変だ。
Chuyển nhà nào đóng đồ, nào thủ tục, rất vất vả.
2
うれしいやら悲しいやら、複雑な気持ちだ。
Vừa vui vừa buồn, tâm trạng rất phức tạp.
3
電話が鳴るやら客が来るやら、忙しかった。
Nào chuông điện thoại, nào khách tới, bận tối mắt.
4
引っ越しの準備やら何やらで、忙しいです。
Tôi bận chuẩn bị chuyển nhà và đủ thứ việc khác.
N28 / 13Chưa đánh dấu
というか~というか
Nghĩa
Nên gọi là A hay B đây…
Cách dùng
N/A/V thể thường + というか、N/A/V thể thường + というか.
Điểm cần nhớ
Tìm cách mô tả sát nhất, lưỡng lự giữa nhiều cách nói; không đơn thuần liệt kê sự vật.
Dấu hiệu nhận biết
~というか、~というか
Ví dụ Nhật–Việt
1
彼は優しいというか、甘いというか。
Anh ấy là hiền hay quá nuông chiều nữa.
2
この絵は不思議というか、独特というか。
Bức tranh này nói là kỳ lạ hay độc đáo đây.
3
疲れたというか、頭が回らないというか、もう何も考えられない。
Nói là mệt hay là đầu óc không còn hoạt động nổi nữa… giờ tôi chẳng nghĩ được gì.
N29 / 13Chưa đánh dấu
といった
Nghĩa
Như A, B… (nêu ví dụ tiêu biểu).
Cách dùng
N + や + N + といった + N; N + といった + N.
Điểm cần nhớ
Đưa vài ví dụ để khái quát cùng nhóm, phổ biến văn viết/thuyết minh; không đồng nhất といったら (chủ đề/nhấn mạnh).
Dấu hiệu nhận biết
AやBといったN
Ví dụ Nhật–Việt
1
京都や奈良といった古い町が好きだ。
Tôi thích các thành phố cổ như Kyoto, Nara.
2
寿司や天ぷらといった日本料理が人気だ。
Món Nhật như sushi, tempura rất được ưa chuộng.
3
健康や教育といった問題を話し合う。
Bàn về các vấn đề như sức khỏe và giáo dục.
N210 / 13Chưa đánh dấu
~をはじめ(として)
Nghĩa
Nêu một đại diện nổi bật của nhóm.
Cách dùng
Nをはじめ(として) + các thành viên/nhóm.
Điểm cần nhớ
Không dùng để kể thứ tự hành động bắt đầu rồi kết thúc.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
東京をはじめ、多くの都市を訪れました。
Tôi đã đến nhiều thành phố, tiêu biểu là Tokyo.
N111 / 13Chưa đánh dấu
なり…なり
Nghĩa
Hoặc A hoặc B, làm cách nào cũng được.
Cách dùng
N + なり + N + なり; V thể từ điển + なり + V thể từ điển + なり.
Điểm cần nhớ
Đưa vài phương án gợi ý, không liệt kê tất cả; thường vế sau là đề nghị/chỉ dẫn. Phân biệt なり «vừa A thì B».
Dấu hiệu nhận biết
~なり~なり、~てください
Ví dụ Nhật–Việt
1
電話するなりメールするなり、連絡して。
Gọi hay gửi email gì cũng được, cứ liên hệ.
2
分からなければ、先生なり友達なりに聞こう。
Không biết thì hỏi thầy cô hay bạn bè.
3
休むなり散歩するなり、気分転換して。
Nghỉ hay đi dạo gì đó để đổi tâm trạng.
N112 / 13Chưa đánh dấu
といい…といい
Nghĩa
Cả A lẫn B đều cùng nhận xét.
Cách dùng
N + といい + N + といい、đánh giá chung.
Điểm cần nhớ
Nêu hai khía cạnh tiêu biểu để khẳng định đánh giá đối tượng, thường cùng chiều khen/chê.
Dấu hiệu nhận biết
NといいNといい、~
Ví dụ Nhật–Việt
1
色といい形といい、この服はすてきだ。
Từ màu đến dáng, bộ đồ này đều đẹp.
2
味といい香りといい、このお茶は最高だ。
Cả vị lẫn hương, trà này tuyệt nhất.
3
態度といい言葉遣いといい、失礼だ。
Cả thái độ lẫn cách nói đều bất lịch sự.
N113 / 13Chưa đánh dấu
といわず…といわず
Nghĩa
Không phân biệt A hay B, khắp nơi/thường xuyên.
Cách dùng
N + といわず + N + といわず.
Điểm cần nhớ
Liệt kê hai bộ phận/hoàn cảnh đại diện nhằm bao quát hết, thường miêu tả trạng thái lan khắp, trái với といい…といい mang đánh giá.
Nêu các hoạt động/hành động tiêu biểu, không có nghĩa A rồi B theo trình tự. Có thể chỉ nêu một ~たり trong ngữ cảnh phù hợp; khác NやN là liệt kê danh từ.
N + やら + N + やら; V thể từ điển + やら + V thể từ điển + やら; Aい + やら + Aい + やら.
Bổ sung V49: NやらNやら; Nやら何やら nêu danh sách không hết hoặc cảm giác nhiều thứ.
Liệt kê nhiều cảm xúc/sự việc chen nhau, thường tạo cảm giác bối rối, hỗn độn, vất vả; có khi vui buồn lẫn lộn.
やら何やら không chỉ một mục cụ thể, thường mang sắc thái gom chung hoặc bối rối.