Không thể vì năng lực, hoàn cảnh, đạo lý hay phương tiện?
N41 / 14Chưa đánh dấu
にくい
Nghĩa
Khó làm A.
Cách dùng
V bỏ ます + にくい; chia như tính từ い (読みづらい là mẫu gần nghĩa).
Điểm cần nhớ
にくい mô tả đặc điểm khiến thao tác khó thực hiện, như chữ nhỏ khó đọc. Việc đó vẫn có thể làm được.
Dấu hiệu nhận biết
Vます-stem + にくい
Ví dụ Nhật–Việt
1
この漢字は読みにくい。
Chữ Kanji này khó đọc.
2
この靴は歩きにくい。
Đôi giày này khó đi.
3
彼の声は聞きにくかった。
Giọng anh ấy khó nghe rõ.
N42 / 14Chưa đánh dấu
はずがない
Nghĩa
Không có lý nào A; chắc chắn không A.
Cách dùng
V/Aい thể thường + はずがない; N + のはずがない; Aな + なはずがない.
Điểm cần nhớ
Người nói dựa vào điều mình biết để bác bỏ khả năng xảy ra. Hãy phân biệt với việc bị cấm làm hoặc thiếu khả năng thực hiện.
Dấu hiệu nhận biết
そんなはずがない
~はずがない
Ví dụ Nhật–Việt
1
彼がうそをつくはずがない。
Không đời nào anh ấy nói dối.
2
開店は10時だ。今はまだ8時だから、店が開いているはずがない。
Cửa hàng mở lúc 10 giờ. Bây giờ mới 8 giờ nên không thể đã mở cửa được.
3
こんなに簡単なはずがない。
Không thể nào đơn giản đến thế.
N33 / 14Chưa đánh dấu
わけにはいかない
Nghĩa
Không thể A vì trách nhiệm, đạo lý hoặc hoàn cảnh.
Cách dùng
V thể từ điển + わけにはいかない; Vない + わけにはいかない có nghĩa «không thể không A».
Điểm cần nhớ
Người nói có khả năng làm, nhưng trách nhiệm hoặc hoàn cảnh khiến mình không thể cho phép bản thân làm như vậy.
Dấu hiệu nhận biết
~わけにはいかない
~から、~わけにはいかない
Ví dụ Nhật–Việt
1
今日は試験なので、学校を休むわけにはいかない。
Hôm nay có bài thi nên tôi không thể nghỉ học.
2
友達を待つと約束したので、先に帰るわけにはいかない。
Đã hứa chờ bạn nên tôi không thể về trước.
3
秘密だから、話すわけにはいかない。
Vì là bí mật nên tôi không thể kể.
N34 / 14Chưa đánh dấu
~づらい
Nghĩa
Khó làm vì trở ngại hoặc cảm giác.
Cách dùng
Vます bỏ ます + づらい.
Điểm cần nhớ
づらい hợp khi chính người thực hiện thấy khó xử hoặc khó chịu, chẳng hạn ngại nói một chuyện với bạn. にくい cũng dùng được trong nhiều tình huống này.
Dấu hiệu nhận biết
Ví dụ Nhật–Việt
1
このことは本人には言いづらいです。
Chuyện này khó nói trực tiếp với chính người đó.
N25 / 14Chưa đánh dấu
ようがない
Nghĩa
Không có cách nào để làm A.
Cách dùng
V bỏ ます + ようがない; cũng gặp ~ようもない.
Điểm cần nhớ
Thiếu thông tin, phương tiện hoặc phương pháp nên không thực hiện được; khác わけにはいかない là không thể vì ràng buộc.
Dấu hiệu nhận biết
Vます-stem + ようがない
Ví dụ Nhật–Việt
1
住所が分からず、訪ねようがない。
Không biết địa chỉ nên chẳng có cách đến thăm.
2
証拠がなくて、確かめようがない。
Không có bằng chứng nên không cách nào kiểm chứng.
3
連絡先がないので、知らせようがない。
Không có địa chỉ liên lạc nên không cách nào báo tin.
N26 / 14Chưa đánh dấu
がたい
Nghĩa
Khó A (về tâm lý, nhận thức, đánh giá).
Cách dùng
V bỏ ます + がたい.
Điểm cần nhớ
Hay đi với động từ tâm lý/nhận thức: 信じる, 理解する, 許す, 忘れる; khó chấp nhận hay tin nổi, KHÔNG dùng như từ chỉ mọi khó khăn thao tác.
Dấu hiệu nhận biết
信じがたい
許しがたい
忘れがたい
理解しがたい
Ví dụ Nhật–Việt
1
その話は信じがたい。
Chuyện ấy thật khó tin.
2
彼の行為は許しがたい。
Hành vi của anh ta khó mà tha thứ.
3
忘れがたい思い出になった。
Đó đã trở thành kỷ niệm khó quên.
N27 / 14Chưa đánh dấu
わけにもいかない(わけにはいかないと比較)
Nghĩa
Cũng không thể làm A vì hoàn cảnh hoặc ràng buộc (so với わけにはいかない).
Cách dùng
V thể từ điển + わけにはいかない/わけにもいかない.
Điểm cần nhớ
Đặt cạnh mẫu N3 わけにはいかない: わけにもいかない dùng も thường có sắc thái “cũng chẳng thể làm thế”, nêu tình thế khó xử giữa các lựa chọn. Khác với ないわけにはいかない (không thể không làm).
Dấu hiệu nhận biết
Vるわけにもいかない
~ても~わけにはいかない
Ví dụ Nhật–Việt
1
今さら断るわけにもいかない。
Giờ cũng chẳng thể từ chối được nữa.
2
人前で泣くわけにもいかない。
Trước mặt mọi người thì tôi cũng không thể khóc được.
3
仕事を途中で投げ出すわけにもいかない。
Cũng không thể bỏ dở công việc giữa chừng.
N28 / 14Chưa đánh dấu
かねる
Nghĩa
Khó có thể đáp ứng/làm A.
Cách dùng
V bỏ ます + かねる (お答えしかねます).
Điểm cần nhớ
Thường dùng khi từ chối, không đồng ý hoặc không thể đáp ứng một cách lịch sự trong dịch vụ/công việc; không thay thế にくい để nói đồ vật khó thao tác.
Dấu hiệu nhận biết
お答えしかねます
判断しかねます
賛同しかねます
Ví dụ Nhật–Việt
1
その質問にはお答えしかねます。
Chúng tôi không thể trả lời câu hỏi đó.
2
今は判断しかねます。
Hiện tại tôi khó có thể đưa ra quyết định.
3
その意見には賛同しかねます。
Tôi khó có thể tán thành ý kiến đó.
N29 / 14Chưa đánh dấu
どころではない
Nghĩa
Không phải lúc/còn tâm trí để A.
Cách dùng
V thể từ điển/Vている + どころではない; N + どころではない. Thân mật: どころじゃない.
Điểm cần nhớ
Tình hình nghiêm trọng/bận rộn đến mức không có chỗ cho một việc vốn có thể làm; không phải phủ định khả năng kỹ thuật.
Dấu hiệu nhận biết
~どころではない
~どころじゃない (thân mật)
Ví dụ Nhật–Việt
1
忙しくて、旅行どころではない。
Bận quá, chẳng nghĩ đến du lịch được.
2
熱が高くて、仕事どころじゃない。
Sốt cao nên chẳng làm việc nổi.
3
家が大変で、遊んでいるどころではない。
Ở nhà có chuyện nên không phải lúc chơi bời.
N210 / 14Chưa đánh dấu
得ない
Nghĩa
Không thể A; không thể xảy ra A.
Cách dùng
V bỏ ます + 得ない (える/うる → えない; あり得ない).
Điểm cần nhớ
Văn viết/lý luận, nhấn mạnh không có khả năng về mặt thực tế hoặc logic; không dùng tùy tiện với tất cả động từ.
Dấu hiệu nhận biết
あり得ない
考え得ない
知り得ない
Ví dụ Nhật–Việt
1
そんなことはあり得ない。
Chuyện đó không thể xảy ra.
2
当時は知り得なかった事実だ。
Đó là sự thật khi ấy không thể biết được.
3
人間には予測し得ないこともある。
Có những điều con người không thể dự đoán.
N211 / 14Chưa đánh dấu
て(は)いられない
Nghĩa
Không thể cứ tiếp tục A.
Cách dùng
Vて +(は)いられない; với Vで: ~で(は)いられない. Khẩu ngữ có ~ちゃいられない/~じゃいられない và ~てられない/~でられない.
Điểm cần nhớ
Tình huống thúc bách khiến phải ngừng trạng thái/hành vi hiện tại để hành động; thiên về ý chí hoặc cấp bách, không phải «không thể làm».
Dấu hiệu nhận biết
~てはいられない
のんびりしてはいられない
Ví dụ Nhật–Việt
1
試験が近いので、遊んではいられない。
Sắp thi rồi nên không thể cứ chơi mãi.
2
時間がない。迷ってはいられない。
Không còn thời gian, không thể cứ do dự.
3
困っている人を見て、黙ってはいられなかった。
Thấy người gặp khó, tôi không thể im lặng.
N112 / 14Chưa đánh dấu
~に~ない/(よ)うにも~ない
Nghĩa
Dù muốn làm A cũng không thể A.
Cách dùng
① V thể từ điển + に + cùng V ở thể khả năng phủ định: 捨てるに捨てられない. ② V thể ý chí + にも + cùng V ở thể khả năng phủ định: 行こうにも行けない.
Điểm cần nhớ
VるにVられない thường nhấn sự giằng co, khó làm về tâm lý; ~ようにも~ない thường nhấn trở ngại thực tế. Đây là xu hướng, không phải quy tắc tuyệt đối.
Dấu hiệu nhận biết
行こうにも行けない
買おうにも買えない
Ví dụ Nhật–Việt
1
思い出の品なので、捨てるに捨てられない。
Vì là món đồ kỷ niệm nên muốn vứt cũng không đành.
2
足をけがして、走ろうにも走れない。
Chấn thương chân nên muốn chạy cũng không thể.
3
お金がなくて、買おうにも買えない。
Không có tiền nên muốn mua cũng không mua được.
N113 / 14Chưa đánh dấu
べくもない
Nghĩa
Hoàn toàn không có khả năng A.
Cách dùng
V thể từ điển + べくもない; する→すべくもない.
Điểm cần nhớ
Văn viết, trang trọng: phủ nhận mạnh khả năng thực hiện hoặc hy vọng đạt được A. Hay đi với 知る・望む・想像する. Trong hội thoại hằng ngày, người nói thường chọn cách diễn đạt đơn giản hơn.
Dấu hiệu nhận biết
知るべくもない
望むべくもない
Ví dụ Nhật–Việt
1
当時の私には知るべくもなかった。
Khi đó tôi hoàn toàn không thể biết.
2
彼の苦労は私には想像すべくもない。
Tôi không sao tưởng tượng hết nỗi vất vả của anh ấy.
3
一人で完成させることなど望むべくもない。
Không thể trông mong hoàn thành một mình.
N114 / 14Chưa đánh dấu
~にかたくない
Nghĩa
Không khó để tưởng tượng hoặc hiểu.
Cách dùng
Một số N hành động/V từ điển + にかたくない, thường 想像/理解.
Điểm cần nhớ
Là cách nói có kết hợp từ giới hạn, không dùng cho mọi kỹ năng dễ làm.
Cũng không thể làm A vì hoàn cảnh hoặc ràng buộc (so với わけにはいかない).
Cách dùng & điểm cần nhớ
V thể từ điển + わけにはいかない/わけにもいかない.
Đặt cạnh mẫu N3 わけにはいかない: わけにもいかない dùng も thường có sắc thái “cũng chẳng thể làm thế”, nêu tình thế khó xử giữa các lựa chọn. Khác với ないわけにはいかない (không thể không làm).
Văn viết, trang trọng: phủ nhận mạnh khả năng thực hiện hoặc hy vọng đạt được A. Hay đi với 知る・望む・想像する. Trong hội thoại hằng ngày, người nói thường chọn cách diễn đạt đơn giản hơn.